1. Liste Nedir?
Liste, birden fazla veriyi tek bir değişkende tutmamızı sağlayan, sıralı (ordered) ve değiştirilebilir (mutable) bir veri yapısıdır. Python’daki listeler köşeli parantez [ ] ile tanımlanır.
my_list = [1, 2, 3, 4, 5]
2. Liste Elemanları
Listelerde farklı veri tipleri bir arada bulunabilir:
mixed_list = [42, 'Python', 3.14, True]
Liste içinde başka bir liste bile olabilir (iç içe liste):
nested_list = [1, [2, 3], 4]
3. Liste Elemanlarına Erişim (Indexing)
Python’da dizinler (index) 0’dan başlar:
fruits = ['elma', 'muz', 'kiraz']
print(fruits[0]) # elma
print(fruits[2]) # kiraz
Negatif indeksler sondan başlamayı sağlar:
print(fruits[-1]) # kiraz
print(fruits[-2]) # muz
4. Dilimleme (Slicing)
Bir listenin belli bir kısmını almak için liste[start:stop] yazılır.
numbers = [10, 20, 30, 40, 50]
print(numbers[1:4]) # [20, 30, 40]
print(numbers[:3]) # [10, 20, 30]
print(numbers[3:]) # [40, 50]
5. Liste Elemanlarını Değiştirme
Listeler değiştirilebilen (mutable) yapılardır.
colors = ['kırmızı', 'yeşil', 'mavi']
colors[1] = 'sarı'
print(colors) # ['kırmızı', 'sarı', 'mavi']
6. Liste Metotları
Python’da listelerle çalışmayı kolaylaştıran birçok yerleşik metod vardır:
append()
: Listeye eleman ekler
my_list = [1, 2, 3]
my_list.append(4)
print(my_list) # [1, 2, 3, 4]
insert(index, value)
: Belirtilen index’e eleman ekler
my_list.insert(1, 99)
print(my_list) # [1, 99, 2, 3, 4]
remove(value)
: İlk bulunan elemanı siler
my_list.remove(2)
print(my_list) # [1, 99, 3, 4]
pop(index)
: Belirtilen index’teki elemanı çıkarır (index verilmezse sonuncuyu çıkarır)
my_list.pop() # 4 çıkarıldı
my_list.pop(0) # 1 çıkarıldı
sort()
: Listeyi sıralar (kalıcı)
nums = [3, 1, 4, 2]
nums.sort()
print(nums) # [1, 2, 3, 4]
sorted()
: Sıralı yeni liste döner (orijinali değişmez)
nums = [3, 1, 4, 2]
print(sorted(nums)) # [1, 2, 3, 4]
print(nums) # [3, 1, 4, 2]
reverse()
: Listeyi ters çevirir
nums.reverse()
print(nums) # [2, 4, 1, 3]
len()
: Liste uzunluğunu verir
len(nums) # 4
7. Liste İçinde Dolaşmak (Loop)
names = ['Ali', 'Ayşe', 'Mehmet']
for name in names:
print(name)
8. Liste Oluşturmanın Kısa Yolu: List Comprehension
Listeleri hızlı oluşturmak için kullanılır:
squares = [x**2 for x in range(5)]
print(squares) # [0, 1, 4, 9, 16]
9. Listeyi Temizleme
my_list.clear()
print(my_list) # []
10. Liste Kopyalama
copy_list = my_list.copy()
Örnek: Proje Yöneticilerine Yönelik Liste Kullanımı
Bir proje yöneticisi görev listesini Python’da liste olarak tutabilir:
task_list = ['Kapsam Tanımı', 'Zaman Planı', 'Bütçe Hesaplama']
task_list.append('Risk Analizi')
print("Güncel Görevler:", task_list)
5 Uygulama Sorusu
Görev 1: Şehirler Listesi
cities = ['Paris', 'Tokyo', 'Berlin', 'New York', 'İstanbul']
Görev:
- Listenin ilk şehrini yazdırın.
- Listenin son şehrini yazdırın.
- Listede kaç şehir olduğunu yazdırın (len() fonksiyonunu kullanın).
Görev 2: Meyveler Listesi
fruits = ['elma', 'muz', 'kiraz']
Görev:
- ‘muz’ öğesini ‘portakal’ ile değiştirin.
- Listenin sonuna ‘üzüm’ ekleyin.
- ‘elma’yı listeden silin.
- Listenin son halini yazdırın.
Görev 3: Filmler Listesi
movies = ['Inception', 'Avatar', 'The Matrix', 'Interstellar']
Görev:
Listeyi döngü ile dolaşın ve her film için şu formatta bir mesaj yazdırın:
“Ben <film> izlemeyi çok seviyorum!”
Görev 4: Sayılar Listesi
numbers = [34, 12, 5, 66, 29, 100, 3]
Görev:
- Dilimleme (slicing) kullanarak ilk 3 sayıyı yazdırın.
- Listeyi artan sıraya göre sıralayın ve yazdırın.
- Sıralanmış listenin son 2 elemanını yazdırın.
Görev 5: Çift Sayıların Karesini Oluşturma
Bu görevde başlangıç listesi yoktur — listeyi kendiniz oluşturmanız gerekiyor.
Görev:
- 1 ile 20 arasındaki çift sayıların karelerinden oluşan bir listeyi liste kavrayışı (list comprehension) kullanarak oluşturun.
- Oluşturduğunuz listeyi yazdırın.
Cevaplar
Görev 1: Şehirler Listesi
cities = ['Paris', 'Tokyo', 'Berlin', 'New York', 'İstanbul']
print(cities[0]) # Paris
print(cities[-1]) # İstanbul
print(len(cities)) # 5
Görev 2: Meyveler Listesi
fruits = ['elma', 'muz', 'kiraz']
fruits[1] = 'portakal' # muz yerine portakal
fruits.append('üzüm') # liste sonuna üzüm
fruits.remove('elma') # elma silindi
print(fruits) # ['portakal', 'kiraz', 'üzüm']
Görev 3: Filmler Listesi
movies = ['Inception', 'Avatar', 'The Matrix', 'Interstellar']
for movie in movies:
print(f"Ben {movie} izlemeyi çok seviyorum!")
🖨️ Çıktı:
Ben Inception izlemeyi çok seviyorum!
Ben Avatar izlemeyi çok seviyorum!
Ben The Matrix izlemeyi çok seviyorum!
Ben Interstellar izlemeyi çok seviyorum!
Görev 4: Sayılar Listesi
numbers = [34, 12, 5, 66, 29, 100, 3]
print(numbers[:3]) # [34, 12, 5]
numbers.sort()
print(numbers) # [3, 5, 12, 29, 34, 66, 100]
print(numbers[-2:]) # [66, 100]
Görev 5: Çift Sayıların Karesi (List Comprehension)
even_squares = [x**2 for x in range(1, 21) if x % 2 == 0]
print(even_squares)
# [4, 16, 36, 64, 100, 144, 196, 256, 324, 400]
Google Colab ile Kendiniz Deneyin: https://colab.research.google.com/drive/11XI7qqcjyfLnyYyo3vF6pjS1YC9QFfII?usp=sharing
Gökrem Tekir Blog Sayfası 