Author: Gökrem TEKİR, PMP

Gökrem Tekir graduated from Anadolu University in 1997 as an Industrial Engineer. He worked as a project engineer in different companies in the production and service sector. He earned the PMP Certificate in 2004. After receiving the PMP Certificate, he continued his career as a Project Management Trainer and Consultant. Among the trainings he gave, there are topics such as Fundamentals of Project Management, Agile Project Management, Scrum Approach, Project Planning and Follow-up with Microsoft Project, PMP Exam Preparation. The consultancy services offered by Gökrem Tekir are the Establishment and Integration of Project Management Offices, Microsoft Project Server and Sharepoint Integration, Development of Enterprise-Specific Project Management Methods, Planning and Reporting of Projects Between Buyer and Sellers, Creation and Follow-up of Project Plans of Institutions, Projects of Employees. It is listed as Adapting to Management Methods. Gökrem Tekir is the author of the first Turkish-language Project Management book in 2006. In 2017, a much more comprehensive work titled "Our Life is the Project - Project Manager's Handbook" was also published.​ Gökrem Tekir continues to share information on social networks such as Youtube, Linkedin, Twitter and Instagram in order to spread his knowledge on project management.​ Gökrem Tekir continues his training and consultancy services within the body of Istanbul Kurumsal Gelisim Ltd. company.

WBS Oluşturma – PMBOK

Bugünkü yazımda PMI’ın en fazla önem verdiği konuya odaklanmak istiyorum. Bütün PMBOK versiyonlarında WBS’in her zaman ayrı bir yeri vardı ve hatta PMP sınavına hazırlananlara “eğer şıklarda WBS’i görüyorsanız o şıkkı işaretleyin, ” denirdi.

Bu kadar önem verilen WBS (Work Breakdown Structure – İş Kırılım Yapısı) PMBOK’ta Kapsam Yönetimi Bilgi Alanında ve Planlama süreç grubu içinde yer almaktadır.  Tanım olarak da; Projeyi daha kolay yönetmek amacıyla projeyi teslimat odaklı düşünerek, bölümlendirme (ayrıştırma) işlemi olarak bilinir.

•         Projenin bütün kapsamı oluşturulur ve özetlenir.

•         İş ayrışım yapısı oluşturma sürecinde projenin teslimatları (deliverables) oluşturulur.

•         WBS’te olmayan iş, proje kapsamı dışında sayılır.

•         Projenin kapsamının netleşmesini sağlar.

WBS;

•         Tarihler içeren bir “Proje takvimi” veya “Proje planı” değildir.

•         İşler arasındaki bağımlılıkları (dependency) asla göstermez.

 Neye İhtiyacımız Var? (Girdiler)

Proje Tanımlama Dökümanı ve Gereksinim Dökümanı projenin ana aşamalarının belirlenmesi için elde tutulmalıdır. Böylece ayrıştırma işleminde hem projenin yönetimsel politikası hem de ortaya çıkacak ürünün yapısına bağlı olarak o projede ne detayda bir ayrışım gerçekleştirileceğine karar verilir.

Nasıl Yapılır? (Teknikler)

Tek yöntem ayrıştırma çalışmasıdır. Ayrıştırma çalışması ise yukarıdan aşağıya düşünülerek, proje öncelikle hangi aşamalardan geçeceğine karar verirlir. Daha sonra her bir aşama daha küçük iş paketlerine bölümlendirilir. PMI’a göre iş paketleri bir aktivite yerine geçmez, İş Paketleri, aktivite gruplarıdır. Aktivitelerin tanımlanması ise ileriki yazılarımda yer vereceğim bir konu olacaktır.

Önemli olan nokta; ayrıştırmada iş paketlerinin belirli, elle tututlur, gözle görülür ara çıktılara ulaşmasıdır. Böylece projenin ara hedeflerini konulmuş olur ve aşamaların başarıyla tamamlanıp, tamamlanmadığı kolayca ve objektif olarak değerlendirme imkanı doğar.

Ne Çıkar? (Çıktılar)

Proje aşamalandırılmış ve her aşamanın neticesinde hangi ara ürüne (rapor, ara mamül, onay, laboratuvar sonucu vs.) ulaşılacağı net olarak belirlenmiştir. Proje tarafları hangi aşamanın hangi sonuca ulaştığında başarılı olarak değerlendirileceğini biliyorlardır.

WBS oluşturma esnasında Proje Tanımlama Dokümanı (Kapsam Tanımlama) tekrar revize edilebilir. Bu revize işlemiyle birlikte Proje Kapsamı artık netleşmiş olur (Scope Baseline) ve bundan sonraki tüm detaylı planlama çalışmaları, proje taraflarının mutabık kaldıkları bu Proje Kapsamı referans alınarak, yapılacaktır.

Proje Ofisi Tipleri

İki tip proje ofisi vardır. – size ait olanlar ve size ait olmayanlar.

Söylemek istediğim aslında şu; Bir şirkette etkin olarak çalışan Proje Ofisi yapısı bir başka şirkete birebir otrutulması mümkün değildir. Mutlaka bir takım değişiklikler yapmak gerekcektir.

 

Bu yüzden, Proje Ofislerini tarifleyen tek bir şablon yoktur. Kullanım biçimlerine göre Proje Ofisleri’nin aşağıdaki vasıflara sahip olduğu görülmektedir.

 

·     Arşivleyici PO

·     Destekleyici PO

·     Kontrol Edici PO

·     Yönlendirici PO

·     Yardımcı PO

·     Sanal PO

·     İdareci PO

·     Stratejist PO

·     Proje Bazlı PO

·     Özel Amaçlı PO

·     Yatırım Planlayan PO

·     Kaynak Takip Eden PO

·     Sözleşme Takip Eden PO

·     Lokal PO

·     Global PO

 

Yukarıdaki özelliklere sahip Proje Ofisleri arasında mutlaka benzer faaliyetleri yerine getirenler mevcut fakat yine de aralarında kullnaım alanlarına göre değişiklikler vardır..

 

Bu tanımlardan yola çıkarak iki önemli sonuca ulaşabilir miyiz?

1.  “Doğru” veya “Mükemmel” Proje Ofisi yoktur, sadece kuruma özel Proje Ofisi vardır. Bu yüzden, Proje Ofisi size özeldir, bir başka kurumun Proje Ofisiyle benzer faaliyetler gösterebilir fakat birebir aynısı olamaz.

2.  Proje Ofisleri kurum içindeki projeleri sayısına, büyüklüklerine, önem derecelerine göre yapılandırılır veya zamanla yapıları değiştirilir. Doğal olarak, şirketin büyümesiyle veya proje yönetimi açısından gelişmesiyle Proje Ofislerine yüklenecek sorumluluklar da artacaktır, böylece Proje Ofisleri zaman içinde yukarıda saydığımız özellikleri daha da kapsayacak hale gelecektir.

 

Proje Ofisi olanlara bir soru “Sizin Proje Ofisleriniz yukarıdaki özelliklerden hangilerine sahip?”

 

Proje Ofisi olmayanlara bir soru “Proje Ofisi kurmak isteseniz yukarıdakilerden hangi özellikleri Proje Ofisinizde görmek istersiniz?”

Yamyam

yamyam3 yamyam bir fabrikaya işe girerler. Patron, kimseyi rahatsız etmeyecekleri konusunda söz aldıktan sonra onları diğer çalışanlarla tanıştırır.

Aradan 1 ay geçtikten sonra patron yamyamları odasına çağırır ve işlerindeki performanslarından çok memnun olduğunu belirtir. Fakat fabrikanın kapıcısının bir kaç gündür kayıp olduğunu, bu konuda herhangi birisinin fikri olup, olmadığını sorar. Yamyamlar “hayır” anlamında başlarını sallarlar ve dışarı çıkarlar.

 Dışarı çıkınca lider yamyam, diğerlerine sorar. “Hangi salak yedi kapıcıyı?” Bir tanesi mahsun mahsun yere bakarak “ben” der. Lider yamyam azarlar biçimde çıkışır: “seni şaşkın hiç kapıcı yenir mi? ben 3 tane Proje Yöneticisi yedim, kimsenin ruhu duymadı.”

MS Project’te Aktiviteye Özel Takvim

MS Project ile bir proje hazırladınız. Tanımladığınız görevler ve atadığınız kaynaklar MS Project’in Standart takvimine bağlı olarak zaman programına yerleşti. Fakat aktivitelerden bir kaç tanesi aslında Standart takviminizin dışında yapılması gerekiyor. (Örneğin saat 18:00’dan sonra sabaha kadar)

Böyle bir durumda o aktivitenin Standart yerine Gece Vardiyası takvimine bağlanmasını isteyebilirsiniz.

Bu durumda ilgili aktiviteye iki kere tıklamanız ve açılan Task Information penceresinde Advanced sekmesine geçmeniz gerekmektedir. Calender seçeneğinden takvim değişikliği yaparsanız, o aktivite artık diğer takvimlerin zaman aralığına göre Gantt Diyagramı üzerinde gözükmeye başlayacaktır.

Project Server ile İletişimi Kolaylaştırmak

Project Server ile proje işlerinin proje yöneticisinden kaynaklara gönderilmesi, gerçekleşmelerin işlenmesi ve oluşan değişikliklerin yeniden takım üyelerine haber verilmesi döngüsü yaşanır. Bu döngüyü daha detayda göstermek gerekirse aşağıdaki adımlarla karşılaşırız.

1-     Proje Yöneticisi, planı Project Server veritabanına yayınlar.

2-     Project Server, takım üyelerini yeni gelen işlerle ilgili uyarır.

3-     Takım elemanları proje faaliyetlerini günceller.

4-     Proje Yöneticisi, takım elemanlarından gelen güncellemeleri gözden geçirir.

5-     Proje Yöneticisi, gözden geçirdiği güncelleme verilerini onaylar veya reddeder.

6-     Proje planı gelen gerçekleşme verilerine göre yeniden güncellenir.

7-  Güncellenen plan takım elemanlarına tekrar gönderilir.

Kapsam Tanımlama

Projenin veya ürünün detaylı tanımını geliştirme sürecine Kapsam Belirleme denmektedir. Bu süreç PMBOK’ın Kapsam Yönetimi Bilgi Alanında ve Planlama Süreç Grubunda yer almaktadır.

Proje başarısı için kısıt ve varsayımların belirlendiği projenin ana aşamalarının ve kilometre taşlarının yer aldığı bir döküman üzerinde proje tarafları mutabakat sağlamalıdır. Kapsam Belirleme proje planlama sürecinde kısıt veya varsayımların değişmesiyle tekrar gözden geçirilmek ve revize edilmek durumunuda kalabilir.

Neye İhtiyacımız Var? (Girdiler)

Proje Başlatma Belgesi ve Gereksinim Dökümanı, Kapsam Belirlemek için gerekli olan ön koşul dokümanlardır. Projenin hem kabul edilmiş olması hem de proje paydaşlarıyla müzakereler yapılarak, genel olarak ihtiyaçların toplanmış olması gerekmektedir.

Nasıl Yapılır? (Teknikler)

Ürün Analizi yapılarak proje taraflarını ihtiyaç duydukları ürünün fonksiyonlarını belirleme işlemi gerçekleştirilebilir ayrıca teknik bilgi birikimi fazla olan uzman kişilerin yardımıyla alternatif ürün seçenekleri oluşturulur.

Ne Çıkar? (Çıktılar)

Daha teknik gözle bakan kişilerin katılımıyla projenin amacı, proje teslimatları, kabul kriterleri, çerçevesi, kısıtları, varsayımları ortaya çıkarılmış olur. Bu ifadelerin yazılı olduğu belge Proje Tanımlama Dokümanı olarak bilinir. .

Kaç Adet Proje Çoktur?

Proje Yöneticileri çok fazla projeyi aynı anda idare etmek zorunda kalabilir. Koordinasyondaki gecikmelerden dolayı projelerde hatalar, eksiklikler çıkmaya başlar. Çünkü kilometre taşları her projede ayrı ayrı her gün biraz daha yaklaşmakta, üstüne üstlük de müşteri sürekli değişiklik isteklerinde bulunmaktadır.
 
Peki bir proje yöneticisinin kontrol edebileceğinden fazla olan proje sayısı veya kapasitesini aşan proje adedi kaçtır?
Önereceğim yöntem aslında oldukça basittir. Bir kontrol listesi hazırlayın. Bu kontrol listesinin her gün, her proje için tekrar tekrar üzerinden geçin. Eğer bu kontrol listesini bütün projeler için gerçekleştirececek zaman bulamıyorsanız, bu kapasitenizin üzerinde bir iş yüküyle karşılaştığınız ve projelerin arkasında kaldığınızın bir göstergesidir. Eğer bütün kontrol listesini tamamlayıp, değişiklikleri geleceğe yansıtabiliyorsanız, bu durumda projenin önündesiniz ve projeyi siz yönetiyorsunuz demektir.
 
Kontrol listesinin içeriğinde neler var?
  1. O güne ait projemde fiilen çalışması gerekenlerle irtibat kurmak ve gidişatı öğrenmek
  2. Müşterilerimle görüşülmesi gereken konuları çıkartmak ve müşterilerle görüşmeleri organize etmek
  3. Yaklaşan riskleri gözden geçirmek ve sorumluları haberdar etmek. Yeni riskleri analiz edip, risk planlarını güncellenmek
  4. Tamamlanan işlerin bütün proje üzerindeki etkisini incelemek ve değişiklikleri ilgili kişilere haber vermek
  5. Proje Sponsoruyla görüşülmesi gereken konuları çıkarıp, projenin genel durumu hakkında bilgi vermek
 
Bu kontrol listesini genişletmek tabi ki elinizde. Projenin önünde gidebilmenin yolu proje takibine önemli bir zaman ayırmaktan geçmektedir. Pek çok kaynakta da ifade edildiği gibi Proje Yöneticisi ağırlıklı olarak koordinasyonu gerçekleştirmelidir. Proje Yöneticisi teknik olarak proje içindeki işlere odaklandığında projeyi yönetmek için yapması gereken kontrol listesi aktivitelerini yapmaya zaman bulamayacaktır, bu da projenin kontrolden çıktığının bir göstergesidir.

Proje Yönetiminde bunlara da dikkat…

  • Kendi paranızmış gibi davranın. Eğer finansal kararlar vermeniz gerekiyorsa sanki kendi paranızı harcıyormuş gibi düşünüp, en iyi kararı vermeye gayret edin.
  • Topluluğun düşüncelerine dikkat. Projeniz çalışanların önemli bir bölümünü etkiliyor olabilir. Bu etkinin nasıl olacağını düşünmek ve gelecek tepkileri en aza indirmek için projenin belirli aşamlarında genel bilgilendirme ve ikna çok önem kazanmaktadır.
  • Bugünün yeni ürünü, yarının çöpü ise. Yeni ürün projelerinde dikkat edilmesi gereken bir diğer konu da o ürünlerin kullanımı bittiğinde nasıl ürünün ortadan kaldırılacağı. Çevreye dost ürünlerin geliştirilmesi proje yöneticileri için de önemli bir sorumluluktur.
  • Tedarikçilerle yakın ilişkiler kurun. Projenin başarısı için sadece kendi ekip üyelerinizi kontrol ve takip etmeniz yetmeyecektir. Tedarikçi de projeye işi alırken söz verdiği gayreti göstermelidir. Bu yüzden proje yöneticisi tedarikçilerin de proje planlarını istemeli ve o taraftaki ilerlemeleri kendi planına yansıtmalıdır.
  • Her zaman dürüst olmak. İhmal, atlama veya unutmalarla ilgili, proje içindeki karmaşadan dolayı, teknik olumsuzluklarla ilgili vs. için asla yalan söylemeyin.
  • İsteseniz de vazgeçilmez olamazsınız. Projeler, ekip çalışmasına dayanan işler bütünüdür. Bireylerin, tecrübelerini takıma aktarmaları projelerin başarısını artıracağı gibi toplam kazanımı da artıracaktır.  Vazgeçilmez olmak adına bilgi saklamak kısa vadede fayda sağlayabilir fakat bir şirket için hiç kimse vazgeçilmez değildir. Bireyler gelir, gider; Aslolan kurumsal kültür ve bilgi birikimidir.

Program Yöneticisi

Program Yöneticisi, projeler arasında koordinasyon sağlamak ve oluşabilecek riskler ile sorunlara çare bulmak amacıyla görevlendirilir.

Programın tutarlı olması ve farklı projelerin aynı anda entegre biçimde yürütülmesi Program Yöneticisi’nin sorumlulukları arasındadır. Projelerin de öncelik sıralarının belirlenmesi, projeler arasındaki ortak faaliyetlerin bir arada gerçekleştirilmesi ve projeleri ayrı ayrı yönetmektense bir arada yönetmenin faydalarından daha fazla yararlanmak için Proje Ofisi ve Program Yöneticisi etkin olarak görevlendirilmelidir.

Bir Program Yöneticisi’nin temel sorumlulukları:

·     Projeler arasındaki ilişkileri gözlemlemek, projelerin aşamalarındaki durumlarını takip etmek ve projeler arasındaki ilişkilerde yaşanabilecek çatışma ortamlarının çözümünde etkin olmak

·     Projelerin önem sırasını belirlemek;

·     Proje Yöneticilerinin, yönetimsel anlamda kaliteye dikkat edip, etmedikleri konusunda takipçi olmak.

·     Projelerden yola çıkarak, kurumun parasal ve diğer kaynaklarının hangi kategorideki projelere nasıl pay edildiğini ölçümlemek ve analiz etmek.

·     Programa dahil olan tedarikçilerin yönetiminden sorumlu olmak;

·     Program tarafları arasında iletişimin etkin olarak sağlandığından emin olmak

·     Projeler arasındaki öncüllük, ardıllık durumlarını oluşturmak ve Proje Yöneticilerini haberdar etmek.

·     Projeleri ortak olarak etkileyebilecek riskleri takip etmek ve Proje Yöneticileri önlem alma, çözüm yöntemleri geliştirme gibi konularda bilgilendirmek

·     Programın ilerleyişiyle ilgili raporlar üretmek ve Üst Yönetimden projeler detayında karar noktalarında destek almak.

Project Server’da Kurumsal Kaynak Merkezi

res-centerProject Server konusunda bilgilendirme yazı dizime devam ediyorum. bu konudaki bir önceki yazım Kurumsal Projeler hakkındaydı. Şimdi ise Kurumsal Kaynaklardan bahsetmek istiyorum.

Project Server kullanan bir firmanın en büyük beklentisi projelerde ortak olarak kullanılacak kaynakların hangi dönemlerde darboğaza girdiğini tespit etmektir.

Sınırlı sayıda kaynakla yapılmayı bekleyen pek çok projenin doğru bir planlamayla daha gerçekçi süre ve maliyet tahminleri ortaya çıkacaktır. Bu yüzden Project Server üzerinde Kurumsal Kaynaklar önce tanımlanır sonra da Proje Yöenticilerinin kullanımına sunulur.

Proje Yöneticileri kendi ihtiyaç duyacakları kaynakları MS Project Professional 2007‘de Resource Sheet görüntüsüne geçerek, Insert – New Resources From – Project Server seçeneğinden kurumsal kaynakların tamamını görür ve kendi ihtiyaç duyacağı kaynakları projesine almaya başlar.

Kurumsal Kaynakları atadıktan sonra eğer bazı kaynaklar aynı dönemde diğer projelerde de görevlere atanmış ise o kaynaklar üzerinde darboğaz olacağı kaynakların kırmızı gözükmesinden anlaşılacaktır.

Project Server üzerinde ise Kurumsal Kaynakların tamamının hangi dönemde kapasitelerini aştığını gösteren grafiksel raporlar alınabilmektedir.

PMI’a Göre Matris Organizasyonlar – PMBOK

Bir şirkette fonksiyonel yapılanmanın yanısıra  projelerin yönetilmesi için de ayrı bir takım oluşturma işlemi gerçekleştiriliyorsa, bu durumda şirkette Matris Organizasyonun varlığından söz edilebilir.

PMI’a göre Matris Organizasyonlar üçe ayrılır.

 

Zayıf Matris Organizasyonlarda proje koordinasyonu, departman yöneticilerinden alınmış ve takım üyelerine bırakılmıştır. Bu tarz bir organizasyonda Proje Yönetimi çok etkin değildir. Proje takımını oluşturan kişilerden hiçbirisi Proje Yöneticisi ünvanını taşımaz. Proje Asistanı veya Proje Koordinatörü vasıflarıyla projenin gidişatı konusunda üst yönetimi bilgilendiren bir kişi mevcuttur.

 

Dengeli Matris Organizasyonda ise Proje Takımına, Proje Yöneticisi liderlik eder. Böylece projenin başarısından sorumlu ve ekibi yönlendirme yetkisine sahip bir kişi tanımlanmıştır. Proje Yönetimi’nin önem kazandığı ve Proje Yönetimi kültürünün oluştuğu şirketlerde etkili bir yönetim tarzıdır.

Güçlü Matris Organizasyonda ise Proje Yöneticileri’nin temel görevi proje yönetmektir. Proje Yöneticileri, Proje Ofisi’ne bağlı olup, Proje Ofisi’nin de bir departman yöneticisi bulunmaktadır. Böylece proje yöneticilerinin diğer birimlerle çalışması esnasında yaşanan kaynak kısıtı sorunu bu şekilde azaltılır. Özellikle projelerin şirket için hayati önem taşıdığı şirketlerde etkin olarak kullanılır.

Proje Yöneticilerine Özel Blog Sayfası

Bazı insanlar vardır, hiçbir iş yapmazlar ama öyle bir anlatırlar ki duyduğunuzda “çalışırken ben hiç görmedim ama demek ki karşıdaki küçük dağları demek O yaratmış” dersiniz, bazı insanlar da vardır iş yaparlar ama dile getirmekten hoşlanmazlar, yaptıklarının görülmesini, farkedilmesini beklerler. Sizce hangisi daha hızlı kariyer basamaklarında yükselir?

Artık Proje Yöneticileri’nin, Takım Üyelerinin kendilerini ve yaptıklarını gerek yazı ile gerek resimleri ile anlatacağı bir sosyal ağ hizmete girdi.

Herkes üye olabilir. Çalıştığı projelerden, deneyimlerinden, gelecek hedeflerinden bahsedebilir. Projelerde öğrendiklerini başkalarıyla paylaşabilir ve daha nice Proje Bazlı çalışan kişilerle tanışma imkanı bulabilir.

En azından bitirdiğiniz projelerin neler olduğunu, projenin hangi süreçlerinde hangi görevi üstlenerek, çalıştığınız bile yazsanız, ileride kariyer gelişiminiz için kendinizle ilgili tecrübeler listesini web ortamında sunmuş olursunuz..

Sizleri Proje Yöneticileri’nin Blog Sayfasına Davet Ediyorum http://projeyoneticileri.ning.com

PMI’a Göre Fonksiyonel Organizasyon

Fonksiyonel Organizasyon

Bir ürünün çok fazla değişikliğe uğramadan üretildiği ortamlarda etkin olarak kullanılan organizasyon yapısıdır. Şirketin operasyonel işlerini yerine getirecek departmanlar tanımlanmıştır. Departmanların yetki ve sorumlulukları belirlidir. Personel, o departmanın ihtiyaç duyduğu uzmanlığa sahip kişilerden oluşur.

Bu organizasyon tipinde kurum genelinde yapılan projelerin idaresi ve kontrolü proje yöneticilerindedir.

Fonksiyonel organizasyonlarda emir-komuta zinciri belirgindir, kişiler bir uzmanlık alanında gelişme gösterirler, sorumluluk ve yetki alanlarında çok fazla çatışma olmaz.

Buna karşılık departman yöneticileri hem idari işleri hem de projeleri yönetmeleri gerektiği için iş yükleri artar. Projeler, departman işlerinin ardına atıldığından sürekli ötelenir. Projeleri üstlenen birey veya birim açıkça tanımlanmadığından projeler sürüncemede kalır ve etkin ilerleme kaydedilemez.

Üniversiteli Gençlere Tavsiyeler

İçinde bulunduğumuz dönemde Proje Yönetimi çok önemli hale geldi. Gelecek çok daha proje bazlı çalışmayı zorunlu kılacak.

Yani okuldan mezun olduktan sonra hangi sektörde çalışacağınız artık önemli değil; Her durumda projelere dahil olmanız, sonra da projeleri yönetmeniz istenecektir. Bu yüzden, boşa zaman geçirmeden Proje Yönetimine öğrencilik yıllarınızda önem vermenizi tavsiye ederim.

* PMI’yı tanıyın. Kütüphanenizde PMNetwork Dergisi geliyorsa mutlaka takip edin.

* PMBOK adlı kitabı mezun olmadan önce mutlaka okumuş olun.

* Proje Yönetimi Bilgi Alanlarının neler olduğunu öğrenmiş olun. İçeriğini bilin.

* Proje Yönetimi üzerine geliştirilen metodların neler olduğunu öğrenin. (PRINCE2, Agile, Scrum, Kanban)

* Microsoft Project programını kullanmayı mutlaka öğrenin.

* Stajlarınızda projelere dahil olun.

* Bitirme ödevinizi mutlaka proje yönetimi üzerine alın..

İş aramaya başladığınızda tecrübesiz olduğunuz için iş bulmanız zor olacaktır fakat öğrencilik yıllarınızda proje yönetimi üzerine yapacağınız her türlü etkinlik size avantaj sağlayacaktır.